Jeroen Dalli

Wat je in je vrije tijd doet moet je zelf weten, als het werk er maar niet onder lijdt. Een veel voorkomende gedachte bij werkgevers als het om personeel gaat.

Werk en privé zijn in het arbeidsrecht doorgaans strikt gescheiden. Op grond van artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) heeft iedereen recht op eerbiediging van zijn of haar privéleven. Voor de meeste werknemers eindigt hun arbeidsrechtelijke verantwoordelijkheid dan ook op het moment dat ze het pand om 17.00 uur verlaten.

Mensen die wegens een ernstig misdrijf in een politiecel belanden, mogen niet zomaar ontslagen worden. Een bouwonderneming uit Friesland mocht van de rechter zelfs een werknemer die wegens het bezit van kinderporno veroordeeld was, niet ontslaan.

Toch zijn er in de rechtspraak -zeldzame- voorbeelden van privégedrag dat consequenties heeft tot op de werkvloer.

Een van de bekendste voorbeelden is een zaak uit 1998. Toenmalig directeur Edelenbos van Feyenoord kreeg een relatie met een directeur van Ajax en mocht van de rechter ontslagen worden.

De kantonrechter in Haarlem heeft onlangs een arbeidsovereenkomst tussen een orgelbouwer en een van zijn medewerkers beëindigd omdat de werknemer een liefdesrelatie was aangegaan met de echtgenote van een bevriende collega.

Ook in die procedure kwam naar voren dat een werkgever zich in het algemeen niet met privézaken van zijn werknemers heeft te bemoeien, maar als een bedrijf zo klein is dat je elkaar niet of nauwelijks kunt ontlopen, kan de arbeidsrelatie wel degelijk ernstig verstoord raken door een privé-aangelegenheid. Of zoals de kantonrechter het formuleerde:

Gegeven het specialistische werk dat de medewerkers in een klein team en in nauwe samenwerking met elkaar uitvoeren, is een goede onderlinge verhouding van essentieel belang. 

Voorafgaand aan de ontslagprocedure deed de werkgever in kwestie nog een oproep aan de betreffende werknemer: 'Ik spreek tenslotte nogmaals mijn hoop uit, dat je mijn dringende oproep om de relatie met de vrouw van je vriend en collega te beëindigen serieus zult overwegen.'

Desalniettemin koos de werknemer voor de vrouw en niet voor zijn baan. Dat lijkt me in elk geval een belangrijk signaal dat er echte liefde in het spel was.

De rechtbank in Alkmaar heeft vandaag een man uit West-Graftdijk veroordeeld wegens ontucht. De verdachte kreeg een gevangenisstraf van 30 maanden waarvan 12 maanden voorwaardelijk, met een proeftijd van 5 jaren. Bij de behandeling van zijn strafzaak veertien dagen geleden hoorde de man nog 4 jaar cel tegen zich eisen.

Zoals gebruikelijk heeft de rechtbank in het vonnis ook beslist dat een aantal in beslag genomen spullen moeten worden vernietigd. Het gaat daarbij om computers, dvd's en papieren. Zaken waar misdrijven mee worden gepleegd of die in strijd zijn met de wet, worden nooit aan een verdachte teruggeven.

Zo krijgt bijvoorbeeld iemand die wordt vrijgesproken van het dealen van cocaïne, de in beslag genomen drugs niet terug. De Staat zou dan immers verantwoordelijk zijn voor het in omloop brengen van verboden waar.

Ook kan de rechter van veroordeelden voorwerpen afnemen die schadelijk zijn of voor het plegen van misdrijven gebruikt kunnen worden. Om die reden worden wapens nooit teruggeven en moet ook inbrekersgereedschap uit de maatschappij verdwijnen.

Begrijpelijk en alleszins redelijk.

In de uitspraak van de Alkmaarse rechter is op dit punt echter iets opvallends te vinden. Naast in beslag genomen computers en dvd's kreeg de verdachte nog een voorwerp niet terug. Een bij de verdachte inbeslaggenomen kunstvagina (Pardon my French) moet volgens de rechtbank worden onttrokken aan het verkeer, nu het ongecontroleerde bezit ervan in strijd is met het algemeen belang.

Nu durf ik te zeggen dat mijn fantasie oneindig is en mijn juridische creativiteit best behoorlijk, toch heb ik in dit geval moeite om mij voor te stellen waarom kunstvagina's uit de maatschappij zouden moeten verdwijnen. Zijn die dingen schadelijk voor de gezondheid? Is er een wet die het bezit verbiedt? Of is het ongecontroleerde bezit ervan wellicht schadelijk?

Waarschijnlijk hebben de Alkmaarse magistraten die het vonnis hebben gemaakt zich dit allemaal niet afgevraagd. Als het algemeen belang als argument komt opdraven, weet je vaak wel dat andere, overtuigende argumenten niet voorhanden waren.

Wat is het algemeen belang eigenlijk?

Opeens besef je dat een universitaire opleiding ook niet zaligmakend is.

Dit stuk gaat niet over regen en storm. Met de term noodweer bedoel ik het handelen uit zelfverdediging.

Volgens artikel 41 van het Wetboek van Strafrecht is niet strafbaar hij die een feit begaat, geboden door de noodzakelijke verdediging van eigen of eens anders lijf, eerbaarheid of goed tegen ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding.

De strafzaak waarin ik vandaag als raadsman optrad, handelde over de vraag of de verdachte van mishandeling een rechtvaardigingsgrond had voor haar gedrag. Mijn pleidooi heb ik in zijn geheel hieronder opgenomen.

Click here to download:

PLEITNOTA_BLOG.docx (14 KB)

(download)

Click here to download:

PLEITNOTA_BLOG.docx (14 KB)

De politierechter was van oordeel dat de verdachte alternatieve mogelijkheden (weglopen, hulp halen) onbenut had gelaten en wees het beroep op noodweer af. De verdachte werd veroordeeld tot een voorwaardelijke geldboete met een proeftijd van één jaar.

Het vonnis van de rechtbank in Rotterdam waar ik in mijn pleidooi naar verwees, is hier te vinden.

Het vak van rechter is eenvoudig en overzichtelijk. Je wordt voor het leven benoemd en toetst gedrag van burgers, bedrijven en instanties aan de wet. En de wet zelf, daar bemoei je je niet mee, daar zijn anderen voor.

Simpel. Iedereen zou het kunnen.

Rechters zijn verder net echte mensen, ze moeten zich uiteraard zelf ook aan de wet te houden.

Behalve als het de rechter niet goed uitkomt. Dan hoeven ze zich van de wet niets aan te trekken.

In Amsterdam heeft de meervoudige strafkamer op 14 november 2011 een uitspraak gedaan die vermoedelijk nog veel stof zal doen opwaaien. Dat hoop ik althans. Want onomwonden en welbewust hebben de rechters in kwestie de wet aan hun laars gelapt. Niet zonder reden en -dat moet gezegd- met een flinke dosis lef trekken de rechters de wetgever van haar democratische stoel om er vervolgens zelf op te gaan zitten.

'Wij toetsen als magistraat de wet en als wij denken dat het een slechte wet is, dan maken we zelf wel een nieuwe.'

Een verdachte van een aantal verkrachtingen en aanrandingen werd door de Amsterdamse rechters in kwestie schuldig bevonden. De maximaal op te leggen gevangenisstraf was 4 jaar en 3 maanden, dit als gevolg van artikel 63 van het Wetboek van Strafrecht. Maar die maximale straf vond de rechtbank veel te licht.

Met als argument dat de maximale gevangenisstraf niet zou zijn uit te leggen aan de samenleving in het algemeen en de slachtoffers in het bijzonder, veroordeelde de rechtbank de verdachte tot 10 jaar cel.

Weliswaar was de rechtbank gebonden aan de wet; men voelde zich echter niet gebonden. En kennelijk konden de gewetens van de magistraten met die drogredenering schoongespoeld worden.

Het recht is ondermeer ontstaan om chaos en willekeur te voorkomen.

Het parlement mag als wetgever worden beïnvloed door de publieke opinie. Maar rechters die hun oren laten hangen naar de gevoelens in de samenleving, whatever that may be, zouden zich moeten schamen.

De kantonrechter die de vier getuigen ging verhoren had er zin in.

Iedere getuige kreeg een keurige uitleg van wat er werd verwacht, waarna de rechter het formele deel besloot met de woorden: wilt u mij dan nazeggen, dat beloof ik?

Dat beloof ik!

Dank u wel, dan staat u nu onder ede.

Zo ging het de hele ochtend door. Totdat een van de getuigen, kennelijk zo bevangen door de zenuwen, de toch eenvoudige vraag van de rechter om zijn woorden te herhalen tot vijfmaal mislukt zag.

'Wilt u mij dan nazeggen, dat beloof ik?'

‘Ja.’

‘Nee, u moet de woorden nazeggen.’

‘Ja.’

‘Nee nee, het is de bedoeling dat u letterlijk zegt dat beloof ik.’

‘Ja!’

Gelukkig won het doorzettingsvermogen van de rechter het van de immer aanwezige tijdsdruk en na enkele minuten oefenen slaagde de getuige erin om luidkeels en met een grote glimlach de woorden ‘dat beloof ik’ uit te spreken.

Nog een geluk dat deze getuige er niet voor koos om de eed af te leggen.

Bij het afleggen van een eed gelden namelijk aanzienlijk zwaardere formaliteiten. Volgens de Wet Vorm van de Eed moet iemand die een eed aflegt de twee voorste vingers van zijn rechterhand opsteken en de volgende woorden uitspreken: "Zoo waarlijk helpe mij God Almachtig". Die wet is erg oud, dat geef ik onmiddellijk toe. Om precies te zijn uit 1911.

Maar toch. De inhoud geldt nog altijd.

Ik durf te wedden dat het gaan staan en met de twee voorste vingers in de lucht "Zoo waarlijk helpe mij God Almachtig" verklaren, de zenuwachtige getuige nooit zou zijn gelukt.

Op deze zonnige Noord-Hollandse herfstmiddag lees ik een proces-verbaal voor de zitting van morgen in Den Haag. Het gaat om een heftige strafzaak. Zo één waarin het afstand nemen van de materie niet eenvoudig is.

Een zaak waarin je al snel te veel weet. Iets minder gedetailleerde informatie was ook goed geweest.

Ik lees de letters woord voor woord, zonder het geheel als samenhangend verhaal te zien. Een technische beschouwing zonder emoties, daar gaat het om. 

Het dossier roept vragen op. De meeste antwoorden kan ik zelf wel bedenken. Maar één vraag blijft onbeantwoord.

Moet ik de waarheid willen weten?

Antwoorden zijn oppervlakkig, de waarheid is vaak complex.

In de film 'A Few Good Men' komt de volgende dialoog voor tussen advocaat Tom Cruise en commandant Jack Nicholson:

'You want answers?'

'I think I'm entitled to them.'

'You want answers?'

'I want the truth!'

'You can't handle the truth!'

Behoort u tot één van de ongeveer 1300 automobilisten die maandelijks het rijbewijs tijdelijk kwijtraakt? Let dan goed op.

Sinds 1 juni 2011 worden door de politie ingevorderde rijbewijzen vrijwel altijd door de officier van justitie ingehouden. Waar voorheen in veel gevallen tien dagen na invordering, het rijbewijs door het openbaar ministerie aan een verdachte van een snelheidsovertreding werd teruggeven, is dat nu niet meer het geval. De regels zijn aangescherpt.

Tot 1 juni 2011 hoefden de mensen die de regels van de Wegensverkeerswet iets ruimer namen dan ze waren, zich niet direct al teveel zorgen te maken. Nu wel. Waar een rijbewijs doorgaans na tien dagen werd teruggegeven ingeval van een snelheidsovertreding tot 70 kilometer per uur te hard, is nu een overtreding van meer dan 50 kilometer per uur te hard al goed voor een inhouding voor de duur van twee maanden.

En hoe harder hoe strenger. Afhankelijk van de ernst van de overtreding kan de inhouding langer gaan duren.

Verder geldt de recidiveregeling bij rijden onder invloed (het puntenstelsel) tegenwoordig voor alle bestuurders en niet alleen maar voor beginnende bestuurders. Wie binnen vijf jaar na een onherroepelijke afdoening opnieuw wordt aangehouden met een alcoholpromillage dat hoger is dan 1,3 raakt automatisch zijn rijbewijs kwijt. 1,3 promille, dat zijn zes biertjes.

Tweemaal geel is rood geldt nu ook in het verkeer. Met de snelweg als slecht gevuld voetbalstadion waar je roemloos afdruipt en voor onbepaalde tijd geschorst wordt.

Om nadien weer in het bezit te komen van een geldig rijbewijs moet opnieuw een volledig rijexamen worden afgelegd. Ook moet worden voldaan aan de eisen van medische geschiktheid.

Dus om met Sergeant Phil Esterhaus te spreken. Let's be careful out there.

Bron: http://rijbewijsingevorderd.nl/

Laat ik vandaag maar eens aangrijpen om ergens tegen te zijn.

Tegen het herfstweer is iedereen al dus dat heeft geen zin. Meelopen met de massa is te gemakkelijk. En bovendien kun je het weer niet beïnvloeden en dan is er niks aan om ergens tegen te zijn.

Vandaag ben ik tegen het onzalige plan van nota bene Reclassering Nederland om mensen die een taakstraf verrichten voortaan een hesje te laten dragen met de tekst 'Werkt voor de samenleving'. Een fel oranje hesje, ook dat nog. Het moet wel opvallen.

De schandpaal is terug in de vorm van een hesje. De hoogste baas van het openbaar ministerie kan tevreden zijn.

Veel erger nog dan het plan zelf is de achterliggende reden ervan. "De samenleving heeft een vertekend beeld van taakstraffen" aldus directeur Van Gennip van de reclassering.

Dé samenleving? Wie zijn dat? Ik voel me in elk geval niet aangesproken.

Zeker niet.

Wat een vreselijke gedachte dat er mensen zijn die namens de samenleving spreken.

Eenvoud geeft overzicht. Hoe complexer de materie, hoe lastiger te overzien. Hoe meer regels, hoe meer uitzonderingen. En dat willen we niet.

Ja is ja en nee is nee. Altijd. Voor iedereen.

De huidige digitale wereld bestaat alleen maar uit nullen en eentjes. Lekker makkelijk. Je hebt good guys and bad guys. Prettig.

Mensen modelleren zich steeds meer naar computers en vergeten dat de computer oorspronkelijk is gebouwd als ode aan de mens.

Zonder dat we het merken zijn we andersom gaan denken.

Zo ook VVD kamerlid Van der Steur. Hij deed begin deze maand in Trouw een aantal opvallende uitspraken nadat hem de vraag was gesteld of we in Nederland wel hard (genoeg) straffen. Wat te denken van deze, fascinerende zin. "Het is de crimineel die besluit om een misdrijf te plegen".

11 woorden. Stuk voor stuk keurige en begrijpelijke Nederlandse woorden, zodanig in volgorde gezet zodat het één schitterende zin is. Maar die zin roept vele vragen op.

Ligt aan ieder misdrijf daadwerkelijk een besluit ten grondslag? Bestaat impulsgedrag niet meer? Doen criminelen ook andere dingen dan misdrijven plegen? En is iedereen die een misdrijf pleegt ook een crimineel?

Momenteel sta ik een 13-jarige minderjarige asielzoeker bij die met een afgetrapte snorfiets aan de hand door de politie werd aangehouden. Hij verklaarde desgevraagd op weg te zijn naar zijn pleeggezin; minderjarige asielzoekers hebben immers geen huis. Hij had de snorfiets in een park gevonden, verborgen tussen de bosjes. De jongen wordt verdacht van heling, de snorfiets bleek een paar maanden eerder gestolen te zijn. Hoe ik ook probeer, ik kan de jongen niet zien als crimineel.

VVD-er Ton Elias is volgens eigen zeggen lang geleden veroordeeld wegens rijden onder invloed. Dat is op basis van de Wegenverkeerswet een misdrijf. Maar het gaat mij toch te ver om Elias een crimineel te noemen.

Op 1 oktober 2010 doodde een zoon zijn moeder door haar met een hockeystick minimaal 15 keer te slaan. De moeder had een doodswens en had haar zoon gevraagd het onmogelijke te doen. De rechtbank die de verdachte veroordeelde, sprak niet van crimineel gedrag maar van een daad van een slachtoffer. Een slachtoffer van een buitengewoon complexe gezinssituatie.

Was het allemaal maar niet zo complex.

We bombarderen mensen die de regels niet naleven tot crimineel. We zetten ze achter slot en grendel, net zo lang tot de misdaad is opgelost. Hard, harder, hardst. Zou Van der Steur dat bedoelen?

Welkom in een wereld die overzichtelijk is. Welkom in een wereld die niet bestaat.

Dat een advocaat zich dient te gedragen zoals het een behoorlijk advocaat betaamt, is een regel die velen bekend in de oren zal klinken. Zo schreef ik bijvoorbeeld op 17 september 2010 over een zoenende advocaat die de grens van de ongeschreven regels was overgegaan. En ook een advocaat die op het dak van een huis was gaan zitten om de aanleg van een dakterras tegen te houden, ging te ver.

De integriteitsregel voor advocaten is een terugkerend item bij tuchtzaken. Advocaten dienen zich als fatsoenlijke en integere beroepsbeoefenaars te gedragen, overeenkomstig de gedragsregels. Maar wat fatsoenlijk en integer is, kan niet altijd op voorhand vastgesteld worden. Wat te denken van de volgende kwestie.

Een Zuid-Hollandse advocaat heeft een afspraak met een vrouwelijke cliënte in een uithuisplaatsingsprocedure. Vriendelijk en flexibel als de rechtshulpverlener kennelijk is, bezoekt hij zijn cliente in het opvanghuis waar ze als gevolg van huiselijk geweld tijdelijk verblijft. Het is 3 februari 2010 en spekglad buiten. Op weg naar de bespreking met zijn cliënte komt de advocaat lelijk ten val. Hij belandt plat op zijn rug met hevige pijn tot gevolg. In verband met die pijn kost het de advocaat moeite om tijdens de bespreking geconcentreerd te blijven. Hij vraagt daarom zijn cliënte om te helpen zijn pijn te verlichten. Zou de vrouw hem wellicht even kunnen masseren?

De vrouw is hier niet van gediend, zij is immers degene met een hulpvraag. Toch wrijft ze haar advocaat tweemaal lichtjes over een bepaalde plek in het midden van zijn rug. Als dank krijgt de vrouw -letterlijk- een schouderklopje.

Ondanks dat het gesprek plaatsvond in een open en voor een ieder toegankelijke ruimte in het opvanghuis, was niemand er getuige van. Wij hadden dit ook allemaal nooit geweten als de vrouw niet een klacht tegen haar advocaat had ingediend bij de Raad van Discipline in Den Haag. En het was die instantie die als tuchtrechter oordeelde dat de advocaat zich niet had gedragen zoals het een behoorlijk advocaat betaamt.

"Een advocaat dient de nodige distantie in acht te nemen ten opzichte van zijn cliënte. In het onderhavige geval heeft de advocaat ook onvoldoende oog gehad voor het feit dat klaagster een verleden heeft dat getekend is door huiselijk geweld zodat hij om die reden extra waakzaam had moeten zijn om de nodige distantie te bewaren."

Mr. X, uitspraken als deze worden geanonimiseerd gepubliceerd, kreeg geen straf maar slechts een waarschuwing opgelegd.

Advocaten moeten met hun tengels van hun cliënten afblijven. En als ze pijn hebben kunnen ze beter een dokter bezoeken dan een cliënte.

En bij een opvanghuis moeten ze al helemaal uit de buurt blijven.